Patroonbehang laten aanbrengen

Rapport, snijverlies en waar de sluitnaad terechtkomt

Behang met een dessin vraagt ander werk dan een effen wand. Elk patroonbehang heeft een rapport, de afstand waarover het patroon zich herhaalt. Die maat staat op de rol vermeld, meestal tussen 32 en 64 centimeter, en bij grote botanische prints of panelen loopt dat op tot boven een meter. Zolang je die maat kent, weet je precies waar het motief op de volgende baan terugkomt en hoeveel je moet laten vallen om aan te sluiten. Wie dat overslaat, ziet het resultaat elke dag terug: een dessin dat een halve centimeter verspringt, blijft zichtbaar zolang het behang hangt.

Er zijn twee manieren waarop behang met patroonherhaling aansluit. Bij een recht rapport staat het motief op iedere baan op dezelfde hoogte, snijd je alle banen op hetzelfde punt af en loopt het dessin recht door. Bij een versprongen rapport, ook wel half drop genoemd, ligt het motief op de volgende baan precies een halve rapportmaat lager. Dat betekent dat je afwisselend twee snijposities aanhoudt en per baan meer materiaal kwijt bent. Op de rol staat het aangegeven met twee pijlen naast elkaar of twee pijlen onder elkaar, en juist dat verschil bepaalt hoeveel rollen je uiteindelijk nodig hebt.

Snijverlies is bij dessin behang aanbrengen de post die het vaakst wordt onderschat. Bij een wandhoogte van 260 centimeter en een rapport van 64 centimeter snijd je banen van 320 centimeter, dus per baan gaat er zestig centimeter de zak in. Bij een versprongen rapport komt daar op de eerste baan van elk paar nog een halve rapportmaat bij. Op een gemiddelde kamer scheelt dat al snel een tot twee rollen ten opzichte van dezelfde meters effen behang. Reken het vooraf uit met de rollencalculator op deze site, die vraagt naar de wandmaten en de rapportmaat en houdt rekening met dat verlies. Een rol tekortkomen is vervelender dan een rol overhouden, zeker bij een charge die niet meer leverbaar is.

Een strak patroon is genadeloos voor de ondergrond. Bij een effen structuurbehang valt een bolling of een oude plamuurrand nog weg, bij een blokdessin of een verticale streep zie je hem in strijklicht meteen staan. Mike beoordeelt de wand daarom eerst met een lamp schuin langs het vlak en niet met het licht van bovenaf. Losse verflagen, oude lijmresten en gipsplaatnaden gaan eruit voordat er behang in de buurt van de wand komt. Bij twijfel gaat er renovlies overheen: dat trekt kleine oneffenheden glad, neemt spanning op en geeft een gelijkmatige, zuigende ondergrond. Die extra dag is bij een duur dessin vaak de goedkoopste keuze die je kunt maken.

De eerste baan bepaalt alles wat daarna komt. Geen enkele hoek in een woonhuis staat werkelijk haaks, dus wordt de eerste baan uitgezet met een loodlijn of laser, nooit langs het kozijn en nooit langs de hoek. Voordat er geplakt wordt, verdeelt Mike het patroon over de wand: waar valt het motief boven de schouw, hoe breed blijft de strook naast het raam, en komt er een halve bloem op ooghoogte uit. Bij een gecentreerd dessin zoals een paneel of een medaillonprint wordt het midden van de wand het uitgangspunt en werk je naar beide kanten toe. Dat uitzetten kost een half uur en scheelt later een hele wand.

Een kamer sluit nooit precies rond. Over vier wanden loopt het patroon altijd iets uit de pas, en die afwijking moet ergens naartoe. Dat wordt de laatste binnenhoek, bij voorkeur de hoek achter de deur of de hoek die vanuit de zitplek niet in het zicht ligt. Daar komt de sluitnaad, waar het motief niet klopt maar waar vrijwel niemand naar kijkt. Wie die keuze niet bewust maakt, krijgt de afwijking op de meest zichtbare wand, en dat is bij een prijzig dessin precies wat je niet wilt. Dit soort beslissingen neem je aan het begin van de dag, niet aan het eind.

Om een hoek laat je een patroon zelden zomaar doorlopen. De vaste werkwijze is een paar centimeter om de hoek zetten en op de nieuwe wand opnieuw loodrecht beginnen, zodat de baan niet over de hele hoogte scheef wegloopt. In de vooroorlogse woningen van Voorburg, de Haagse stadswijken en de oudere delen van Rijswijk en Delft staan hoeken regelmatig enkele centimeters uit het lood over drie meter hoogte, en dan is doorlopen vragen om problemen. Bij een buitenhoek, een schouwborstwering of een erker ligt het anders: daar wil je het motief juist visueel laten doorlopen en accepteer je een minieme overlap. In hoge ruimtes, een trapgat of langs een vide komt er steigerwerk bij, en boven drie meter geldt 20 procent toeslag op het behangwerk.

Wat het aanbrengen kost, hangt af van de soort behang en niet van het dessin zelf. Vliesbehang ligt op 12,00 euro per vierkante meter, papierbehang op 16,50 euro omdat dat ingeweekt moet worden en trager verwerkt, projectbehang en linnen op 25,00 euro en fotobehang op 25,00 euro. Per opdracht komt daar 195,00 euro bij, en binnen 30 kilometer van Voorburg worden geen reiskosten gerekend. Alleen de arbeid wordt in rekening gebracht: het behang koop je zelf of het wordt samen besteld, zodat je zelf ziet welke charge en welke rapportmaat er in huis komt. Vraag offerte aan met de maten van de kamer en de rapportmaat van je behang, dan volgt er een berekening per mail.